23456776
Skip Navigation Links   
1395 - سوداي پرزيان
نگاهي به تجربه مديريت و بنگاهداري در صندوق‌هاي بازنشستگي
سوداي پرزيان

رامين فروزنده
طرح: آزاده پاک‌نژاد



صندوق‌هاي بازنشستگي با وجود برخورداري از دارايي‌هايي که بعضاً در کمتر بنگاه يا هلدينگ اقتصادي بزرگي وجود دارند، دچار مشکلات مالي هستند که بسياري از آنها را در آستانه ورشکستگي قرار داده است. اين مساله به اندازه‌اي اهميت دارد که به عنوان يکي از اصلي‌ترين چالش‌هاي دوران اجراي برنامه ششم توسعه از آن ياد مي‌شود. اين موضوع که چگونه ممکن است يک صندوق بازنشستگي باوجود برخورداري از بنگاه‌هاي اقتصادي، به چنين وضعيتي دچار شود، از ابعاد گوناگوني قابل بررسي است و پرونده حاضر به سوالاتي درباره مديريت اين بنگاه‌ها مي‌پردازد؛ اينکه کارنامه عملکرد صندوق‌هاي بازنشستگي در حوزه بنگاهداري به طور کلي چگونه بوده است؟ با در نظر گرفتن مشکلات موجود در اين زمينه، مي‌توان سوال بعد را اين‌گونه مطرح کرد که اصلاً ريشه مشکلات موجود در زمينه عملکرد اقتصادي صندوق‌هاي بازنشستگي و همچنين مديريت بنگاه‌هاي اقتصادي توسط آنها چيست؟ به لحاظ ساختاري و مديريتي، چه عواملي باعث شده است تا صندوق‌ها امروزه در چنين وضعيتي به سر برند و آيا مي‌توان گفت صندوق‌ها کلاً بنگاهداران خوبي نيستند يا سبد مناسبي را براي سرمايه‌گذاري انتخاب نکرده‌اند؟ ادبيات «حکمراني خوب» چه تجويزي براي صندوق‌هاي بازنشستگي دارد؟
بخش مهمي از مشکلات صندوق‌ها، به ساختار آنها و نحوه ارتباط‌شان با دولت و مردم بازمي‌گردد. تحولات سياسي کشور همواره در صندوق‌هاي بازنشستگي نيز اثرگذار و در نتيجه عمر مديريت در بسياري از اين صندوق‌ها کوتاه بوده است. اين در حالي است که انتظار مي‌رود صندوق‌ها متناسب با درآمدها و هزينه‌ها، براي بازه زماني چند دهه بتوانند برنامه‌ريزي مناسبي کنند. گاه وعده‌هاي انتخاباتي و گاه انتصاب‌هاي سياسي، صندوق‌ها را از اين عملکرد مناسب دور کرده و وضعيت فعلي را رقم زده است. بسياري از صندوق‌هاي بازنشستگي از عدم نظارت کافي و کمبود شفافيت رنج مي‌برند که بروز آن را در برخي پرونده‌هاي اقتصادي مطرح‌شده طي سال‌هاي اخير به وضوح مي‌توان مشاهده کرد. لذا در يک نگاه جامع، همه‌چيز از درون صندوق‌ها نشات نمي‌گيرد و تصميم‌گيري دولت‌ها در ايجاد بحران صندوق‌هاي بازنشستگي نقش داشته است. از سوي ديگر در بسياري از موارد مثل مطالبات معوقه، علاوه بر آنکه صندوق‌ها با مشکل دريافت مطالبات خود از دولت مواجه هستند، در ازاي برخي بدهي‌ها بنگاه‌هايي را از دولت تحويل مي‌گيرند که گرهي بر گره‌هاي موجود در کارشان مي‌افزايد. اما آيا مشکلات را صرفاً به خارج از صندوق‌ها مي‌توان نسبت داد؟ قطعاً خير. مديريت صندوق‌ها به لحاظ داخلي نيز با انتقادات زيادي مواجه بوده است اگرچه اصلاح آن نيازمند تحول در سياستگذاري به نظر مي‌رسد و صرفاً يک مساله داخلي به شمار نمي‌رود. استفاده از تجارب موفق جهاني در اين زمينه، مي‌تواند راهگشا باشد. پياده‌سازي اصول حکمراني خوب، که در پرونده حاضر نيز به آن پرداخته شده است، مي‌تواند يک اقدام اساسي و البته نه‌چندان آسان براي بهبود وضعيت صندوق‌هاي بازنشستگي باشد. صندوق‌ها بايد در راستاي اهداف ذي‌نفعان آنها و مستقل از دولت‌ها اداره شوند و عملکرد آنها به صورت شفاف تحت پايش قرار گيرد. مديران صندوق‌ها نيز بايد بر اساس شايستگي در مديريت بخش‌هاي مختلف صندوق از جمله بنگاه‌ها انتخاب شوند و در مقابل سهامداران و ذي‌نفعان پاسخگو باشند. در شرايطي که تامين مالي صندوق‌ها از محلي انجام مي‌شود که کمترين پاسخگويي به آنجا صورت مي‌گيرد، مي‌توان انتظار داشت که عملکرد اقتصادي بنگاه‌هاي تحت مديريت نيز به شکلي بهينه نباشد. بسياري از بنگاه‌هايي که اداره آنها در دست صندوق‌هاي بازنشستگي قرار دارد، در شرايط معمول اقتصادي ممکن است در مديريتي ديگر سودآور باشند. در اين موارد با قطعيت بيشتري مي‌توان گفت که سهم اصلي را در عملکرد نامناسب بنگاه‌هاي اقتصادي، نه زيان‌ده بودن آنها در شرايط اقتصادي خاص يا تحميل آنها به صندوق‌ها، که ضعف مديريت داشته است.

منبع: ويژه نامه روزنامه دنياي اقتصاد، 17 مهرماه 95
لينک دانلود
[ بازگشت
ساختمان مرکزی : تهران - خيابان دکتر فاطمی - ميدان جهاد شماره 61 ، تلفن 88954405 ، فکس : 88963602 ، شماره پستی : 1414771118
کليه حقوق اين وب سايت متعلق به صندوق بازنشستگی کشوری بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است
Designed & Developed by : Behvar Design & Engineering Co.